Thực hiện chương trình phát triển cây ăn quả giai đoạn 2011 – 2015 của tỉnh, trong những năm qua, sản xuất bưởi diễn của tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng: diện tích cây bưởi Diễn được mở rộng (diện tích năm 2014 đạt 750 ha tăng khoảng 630 ha so với năm 2009), nhiều diện tích đã cho sản phẩm ổn định và cho thu nhập cao. Cây bưởi Diễn đã dần khẳng định là cây trồng có thế mạnh trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phát triển kinh tế vườn đồi, góp phần nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích đất nông nghiệp, phát triển kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên phát triển bưởi Diễn trên địa bàn tỉnh còn nhiều hạn chế: Quy mô còn nhỏ, phân tán, chưa có vùng trồng theo hướng hàng hóa; trình độ, kỹ thuật, đầu tư thâm canh còn hạn chế … năng suất, chất lượng chưa cao.
Để phát triển cây bưởi Diễn trên địa bàn tỉnh theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, từng bước hình thành vùng hàng hóa, Sở Nông nghiệp và PTNT xây dựng Kế hoạch phát triển cây bưởi diễn năm 2015 với các nội dung sau:
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU.
Mục đích:
– Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là vùng gò đồi thấp, đất vườn trồng các cây trồng khác kém hiệu quả sang trồng bưởi Diễn. Nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho người trồng bưởi, đặc biệt là đối với diện tích đã cho quả.
– Nâng cao nhận thức của lãnh đạo cấp ủy, chính quyền địa phương và các đơn vị chuyên môn của Sở trong công tác chỉ đạo, tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật trồng và thâm canh cây bưởi Diễn.
Yêu cầu:
Cây bưởi Diễn cần được trồng ở nơi có điều kiện đất đai, canh tác phù hợp, có đầu tư thâm canh. Đối với diện tích trồng mới cần làm làm tốt công tác quy hoạch, thiết kế trồng; lựa chọn nguồn giống, chất lượng cây giống đảm bảo; chăm sóc thời kỳ kiến thiết cơ bản; đối với diện tích đã cho quả cần tập trung đầu tư thâm canh tăng năng suất, chất lượng.
Trồng cây bưởi diễn
II. MỤC TIÊU:
– Hoàn thành kế hoạch đến năm 2015 tổng diện tích trồng bưởi Diễn trên địa bàn toàn tỉnh đạt trên 1.000 ha, trong đó năm 2015 diện tích trồng mới là 300 ha trở lên.
– Khảo sát, lựa chọn xây dựng 1-2 mô hình chăm sóc thâm canh cây bưởi Diễn thời kỳ kinh doanh để tham quan, học tập về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và hiệu quả kinh tế của cây bưởi Diễn.
– Tích cực tuyên truyền, tập huấn, đào tạo nghề cho các hộ dân kỹ thuật trồng chăm sóc cây bưởi Diễn, trong đó tập trung vào các hộ đã trồng bưởi Diễn và có mô hình trồng bưởi Diễn.
– Rà soát, đánh giá, định hướng phát triển bưởi Diễn giai đoạn 2016 – 2020 gắn với Quy hoạch tổng thể phát triển nông nghiệp tỉnh Phú Thọ đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
III. NỘI DUNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU.
Công tác chỉ đạo, tổ chức sản xuất.
– Tăng cường sự lãnh chỉ đạo của các cấp Ủy, Chính quyền: Tổ chức thăm quan học tập, đánh giá hiện trạng cây bưởi Diễn tại địa phương; đưa chương trình phát triển cây bưởi Diễn vào Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, quy hoạch vùng trồng và ban hành Kế hoạch cụ thể để chỉ đạo, thực hiện.
– Tổ chức chỉ đạo có hiệu quả công tác sản xuất giống hoặc có phương án cung ứng giống đảm bảo đủ số lượng và chất lượng cho người dân. Công bố các địa chỉ sản xuất, cung ứng giống có uy tín, đủ điều kiện theo pháp luật, đảm bảo chất lượng để người dân biết. Không để xảy ra tình trạng người dân sản xuất giống tự phát, mua giống không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của việc phát triển cây bưởi Diễn.
– Chỉ đạo xây dựng các mô hình điểm áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăm sóc nhằm tăng năng suất, sản lượng, tăng giá trị và hiệu quả trên đơn vị diện tích. Chú ý đến kỹ thuật thâm canh, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.
– Làm tốt công tác tuyên truyền, chỉ đạo trên cơ sở các mô hình đã có và đang xây dựng để người dân thấy rõ hiệu quả kinh tế của cây bưởi Diễn.
Về kỹ thuật:
– Về giống: có 2 dòng bưởi Diễn chính là dòng tôm vàng và dòng tôm xanh. Về hình thái thì 2 giống trên cơ bản giống nhau, tuy nhiên dòng tôm xanh có tép màu vàng xanh, tép giòn, ngọt nhưng có vị he đắng. Vì vậy, chỉ sử dụng bưởi Diễn dòng tôm vàng để phát triển trồng mới; tuyệt đối không sử dụng dòng tôm xanh sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng quả sau này.
– Tiến hành bình tuyển, công nhận các cây bưởi Diễn đầu dòng, vườn cây bưởi Diễn đầu dòng (dòng bưởi Diễn tôm vàng) làm vật liệu nhân giống cho các cơ sở sản xuất giống cây ăn quả tại địa phương để chủ động nguồn cây giống cung ứng cho nông dân đảm bảo đủ số lượng có chất lượng cao, giảm chi phí và giá thành cây giống.
– Đối với các vườn tạp, vườn có cây bưởi Diễn trồng phân tán, tiến hành trồng bổ sung, thay thế bằng cây bưởi Diễn đảm bảo mật độ, vườn có cây bưởi khác có hiệu quả kinh tế thấp tiến hành ghép cải tạo bằng giống bưởi Diễn.
– Phối hợp với các ngành, các cơ quan, các nhà khoa học trung ương và địa phương để chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất đồng bộ từ trồng đến chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, sinh thái tổng hợp để phát huy hiệu quả kinh tế cao cho toàn bộ diện tích bưởi Diễn.
Công tác khuyến nông, dịch vụ sản xuất:
– Củng cố, xây dựng các mô hình điểm áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăm sóc, thâm canh nhằm tăng năng suất, sản lượng, tăng giá trị và hiệu quả trên đơn vị diện tích.
– Hướng dẫn nông dân lựa chọn vùng trồng Diễn có tầng canh tác dày 0,6 – 1m; thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình, đất tơi xốp, thông thoáng và thoát nước tốt, độ dốc <150, tập trung và đất vùng gò đồi thấp, đất cao hạn để trồng phát triển cây bưởi Diễn.
– Tổ chức các lớp đào tạo dạy nghề trồng cây ăn quả, tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật về sản xuất bưởi Diễn cho cán bộ kỹ thuật, các hộ nông dân để nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế của việc trồng bưởi Diễn; có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho các đối tượng hộ nghèo, gia đình chính sách.
– Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền về hiệu quả cây bưởi Diễn và kỹ thuật trồng bằng các phương pháp tuyên truyền hiệu quả: Đài Phát thanh Truyền hình, băng đĩa khoa giáo, tài liệu in ấn hướng dẫn kỹ thuật.
– Làm tốt công tác dịch vụ vật tư (giống, phân bón…), chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm; thông tin thị trường, giá cả về giống, vật tư và sản phẩm bưởi quả.
– Làm tốt công tác vận động quần chúng ở cơ sở. Phát động phong trào cải tạo vườn tạp, trồng, chăm sóc bưởi đến các khu dân cư, coi nhiệm vụ phát triển cây bưởi là một nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình hoạt động của các cấp uỷ đảng, chính quyền các xã, thị trấn.
Công tác quản lý nhà nước:
– Tổ chức thực hiện tốt các quy hoạch, kế hoạch được phê duyệt gắn với định hướng cải tạo vườn tạp nhằm khai thác tối đa tiềm năng của địa phương, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, góp phần tăng thu nhập, tạo việc làm, ổn định đời sống nhân dân.
– Tăng cường công tác quản lý nhà nước về giống, đảm bảo các cơ sở sản xuất cung ứng giống đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để cung cấp cây giống đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng. Tổ chức các đoàn kiểm tra, thống kê, rà soát toàn bộ các cơ sở sản xuất giống cây ăn quả trên địa bàn; kiên quyết xử lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống bưởi Diễn vi phạm về chất lượng, không nhân giống từ cây bưởi Diễn đầu dòng.
– Quản lý cây đầu dòng: Đảm bảo các tổ chức, cá nhân đăng ký, chứng nhận, khai thác nguồn giống thực hiện nghiêm túc các quy định theo thông tư số 18/2012/TT-BNNPTNT ngày 26/4/2012 Quy định về quản lý sản xuất, kinh doanh giống cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm. Quản lý và hướng dẫn cụ thể cho chủ nguồn giống về chăm sóc, bảo vệ và khai thác nguồn giống theo đúng quy trình kỹ thuật; xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc khai thác, sử dụng mắt ghép để đảm bảo khai thác có hiệu quả các cây đầu dòng được công nhận.
– Chỉ đạo thực hiện tốt công tác dịch vụ tổ chức sản xuất: phát triển gia trại, trang trại, thu hút doanh nghiệp đầu tư trồng và phát triển cây bưởi Diễn; hình thành các hợp tác xã, tổ hợp tác thực hiện dịch vụ sản xuất về giống, vật tư, phân bón, BVTV tạo sự gắn kết chặt chẽ, hài hoà lợi ích giữa các tổ chức và người dân, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Về chính sách:
– Các huyện lồng ghép các nguồn kinh phí từ các chương trình, dự án trên địa bàn (như kinh phí hỗ trợ phát triển sản xuất của chương trình 135, NTM,…) để đầu tư hỗ trợ phát triển cây bưởi Diễn.
– Ưu tiên chính sách về đất đai, tạo điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất từ các loại đất màu cao hạn, đất lâm nghiệp có độ dốc thấp… sang trồng bưởi với thời hạn lâu dài để người dân yên tâm đầu tư phát triển cây bưởichương trình đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi vùng đồi để phát triển bưởi Diễn gắn với xây dựng nông thôn mới.
Trồng bưởi diễn tại phú thọ
IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
Đề nghị UBND các huyện, thành, thị:
– Đẩy mạnh tuyên truyền về hiệu quả của cây bưởi Diễn; khẩn trương tổ chức rà soát, xác định diện tích có khả năng phát triển cây bưởi Diễn; xây dựng, tổ chức chỉ đạo thực hiện có hiệu quả kế hoạch phát triển cây bưởi Diễn của địa phương.
– Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về giống cây trồng; thống kê, rà soát toàn bộ các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây ăn quả trên địa bàn; tổ chức sản xuất giống hoặc có phương án cung ứng giống đảm bảo về số lượng, chất lượng cho người dân (không để dân mua giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc).
– Cân đối, bố trí, lồng ghép nguồn kinh phí từ các chương trình (135, xây dựng Nông thôn mới) để hỗ trợ phát triển cây bưởi Diễn ở địa phương. Thực hiện tốt các mô hình khuyến nông, công tác đào tạo, tập huấn. Hướng dẫn nông dân có nhu cầu trồng bưởi Diễn lựa chọn nguồn cây giống đảm bảo chất lượng.
2. Đề nghị các Sở, ngành, đoàn thể:
Chủ động phối hợp với ngành Nông nghiệp và PTNT, các địa phương trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện, động viên hội viên, đoàn viên hăng hái tham gia nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị
Các phòng, đơn vị thuộc sở Nông nghiệp và PTNT:
3.1. Phòng Trồng trọt:
– Tăng cường công tác tham mưu, chỉ đạo, đôn đốc mở rộng diện tích Diễn đảm bảo kế hoạch; nghiên cứu, đề xuất các chính sách, giải pháp để thúc đẩy việc thực hiện nhanh và có hiệu quả kế hoạch phát triển cây bưởi Diễn trên địa bàn tỉnh.
– Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về giống cây trồng, tổ chức công nhận cây bưởi Diễn đầu dòng phục vụ cho công tác sản xuất và cung ứng giống; hướng dẫn quản lý, khai thác cây đầu dòng, vườn cây giống bưởi Diễn; hướng dẫn ứng dụng công nghệ, tiến bộ khoa học kỹ thuật đối với cây bưởi Diễn.
3.2. Trung tâm khuyến nông:
– Thực hiện xây dựng các mô hình thâm canh cây bưởi Diễn thời kỳ kinh doanh làm điểm tham quan, học tập làm cơ sở cho các địa phương chỉ đạo mở rộng diện tích.
– Tổ chức đào tạo dạy nghề trong lĩnh vực cây ăn quả nói chung, cây bưởi Diễn nói riêng cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên cơ sở và người dân về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản,… để nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế của việc trồng cây bưởi Diễn.
– Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc bưởi Diễn thông qua các hình thức phóng sự truyền hình; bài viết kỹ thuật; tập huấn, hội nghị.
3.3. Chi cục Bảo vệ thực vật: Thực hiện tốt công tác quản lý dịch hại, tăng cường công tác điều tra các đối tượng sâu bệnh hại trên cây bưởi, hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV trên bưởi đảm bảo an toàn cho người sản xuất và an toàn sản phẩm cho người sử dụng.
3.4. Chi cục phát triển nông thôn: Ưu tiên bố trí các lớp đào tạo nghề trồng bưởi để chuyển giao khoa học kỹ thuật cho các cán bộ khuyến nông và các hộ nông dân có nhu cầu trồng và phát triển cây bưởi Diễn.
Trên đây là Kế hoạch phát triển cây bưởi Diễn năm 2015; đề nghị UBND các huyện thành, thị quan tâm, phối hợp chỉ đạo và yêu cầu các đồng chí Trưởng Phòng, Thủ trưởng các đơn vị thuộc Sở có liên quan nghiêm túc thực hiện./.
